عفونت ستون فقرات | علت، علائم، درمان و خطرات درمان نکردن

کمردرد یکی از شایع‌ترین مشکلاتی است که بیشتر افراد در طول زندگی تجربه می‌کنند و معمولاً آن را به خستگی، نشستن طولانی یا مشکلات عضلانی نسبت می‌دهند. اما گاهی پشت این درد به ظاهر ساده، خطری جدی و پنهان وجود دارد: عفونت ستون فقرات. این بیماری نادر اما خطرناک زمانی رخ می‌دهد که باکتری یا قارچ وارد بافت‌های ستون فقرات شود و باعث التهاب در مهره‌ها، دیسک‌ها یا حتی فضای اطراف نخاع گردد. نکته نگران‌کننده اینجاست که علائم اولیه آن مثل درد مداوم کمر یا گردن، خستگی و تب خفیف، به راحتی می‌توانند با مشکلات ساده و بی‌خطر اشتباه گرفته شوند.

اگر این عفونت به‌موقع تشخیص داده نشود، به تدریج می‌تواند منجر به تخریب بافت استخوانی، ایجاد آبسه، فشار بر نخاع و حتی فلج دائمی شود. درواقع، چیزی که از یک کمردرد ساده شروع می‌شود، ممکن است در صورت بی‌توجهی به یک بحران جدی پزشکی تبدیل گردد. با این حال جای نگرانی نیست؛ زیرا امروزه با کمک روش‌های تشخیصی دقیق مانند MRI و آزمایش‌های تخصصی و همچنین درمان‌های دارویی و جراحی پیشرفته، می‌توان این بیماری را به‌موقع کنترل کرد و مانع بروز عوارض شدید شد.

در این مقاله به زبان ساده بررسی می‌کنیم که عفونت ستون فقرات چیست، چه علائمی دارد، چرا رخ می‌دهد و چه روش‌هایی برای درمان و پیشگیری از آن وجود دارد تا اگر شما یا اطرافیانتان با چنین علائمی روبه‌رو شدید، بتوانید سریع‌تر اقدام کنید و از عواقب جدی جلوگیری نمایید. جهت مشاهده ی مقاله ی مربوط به کمر درد عصبی کافیست وارد لینک شوید.

 

عفونت ستون فقرات چیست؟

عفونت ستون فقرات (Spinal Infection) به حالتی گفته می‌شود که یک عامل بیماری‌زا مانند باکتری یا قارچ وارد مهره‌ها، دیسک‌های بین‌مهره‌ای یا فضای اطراف نخاع می‌شود و باعث التهاب و آسیب در این ناحیه می‌گردد. برخلاف کمردردهای شایع و معمولی که بیشتر منشأ عضلانی دارند و با استراحت یا فیزیوتراپی برطرف می‌شوند، عفونت ستون فقرات یک مشکل جدی و تهدیدکننده است که بدون درمان می‌تواند به سرعت پیشرفت کند و عوارض خطرناکی به دنبال داشته باشد.

این بیماری ممکن است به شکل‌های مختلفی بروز کند: گاهی عفونت مستقیم استخوان مهره‌ها را درگیر می‌کند (استئومیلیت)، گاهی به دیسک بین مهره‌ای سرایت می‌کند (دیسکیت)، و در مواردی هم آبسه‌ای در اطراف نخاع ایجاد می‌شود که می‌تواند به اعصاب فشار وارد کند. هر کدام از این حالت‌ها اگر به‌موقع تشخیص داده نشوند، می‌توانند منجر به دردهای شدید، تخریب ساختار ستون فقرات و حتی فلج حرکتی شوند.

در واقع می‌توان گفت عفونت ستون فقرات یک بیماری نادر اما بسیار مهم است که آگاهی درباره آن، کلید پیشگیری از عوارض جبران‌ناپذیر خواهد بود.

 

 

۲) انواع عفونت ستون فقرات

شناخت «نوع» عفونت کمک می‌کند بفهمیم خطر فوری چقدر است، چه تصویربرداری لازم داریم و آیا فقط دارو کافی‌ست یا باید جراحی هم انجام شود. مهم‌ترین انواع:

۲.۱) استئومیلیت مهره‌ای (Vertebral Osteomyelitis)

• کجاست؟ خودِ استخوان مهره‌ها درگیر می‌شود.

• چطور بروز می‌کند؟ درد عمیق، مداوم و موضعی کمر/گردن که با استراحت هم خوب نمی‌شود؛ معمولاً تب خفیف یا نوسانی.

• نکات تشخیصی: ESR/CRP بالا؛ MRI تغییرات استخوانی و گاهی درگیری صفحه‌انتهایی مهره‌ها را نشان می‌دهد.

• اهمیت بالینی: روند معمولاً کندتر از آبسه است، اما می‌تواند موجب تخریب مهره و ناپایداری ستون شود؛ دوره درمان آنتی‌بیوتیکی طولانی‌ست.

۲.۲) دیسکیت یا اسپوندیلودی‌سکیت (Discitis / Spondylodiscitis)

• کجاست؟ دیسک بین‌مهره‌ای و صفحات انتهایی مجاور.

• چطور بروز می‌کند؟ درد شدید با اسپاسم و محدودیت حرکت؛ در کودکان ممکن است تنها نشانه، لنگش یا امتناع از راه‌رفتن باشد.

• نکات تشخیصی: MRI حساس‌ترین روش؛ گاهی کشت خون مثبت.

• اهمیت بالینی: مرز استخوان–دیسک را درگیر می‌کند و می‌تواند به استئومیلیت یا آبسه گسترش یابد؛ درمان معمولاً دارویی است اما باید دقیق پیگیری شود.

۲.۳) آبسه اپیدورال نخاعی (Spinal Epidural Abscess) — اورژانس

• کجاست؟ تجمع چرک در فضای اپیدورال اطراف نخاع.

• چطور بروز می‌کند؟ سه‌گانه کلاسیک: درد شدید موضعی + تب + نقص عصبی (ضعف/بی‌حسی/اختلال کنترل ادرار و مدفوع)؛ اما ممکن است همه باهم نباشند.

• نکات تشخیصی: MRI با کنتراست فوریتی؛ تأخیر در تشخیص می‌تواند آسیب عصبی دائمی بدهد.

• اهمیت بالینی: معمولاً نیاز به درناژ جراحی + آنتی‌بیوتیک وریدی دارد.

۲.۴) آبسه‌های پارااسپاین/پسواس

• کجاست؟ بافت‌های اطراف ستون (عضلات پارااسپاین یا پسواس).

• چطور بروز می‌کند؟ درد کمر یا پهلو، تب، گاهی درد هنگام خم‌کردن ران (درگیری پسواس).

• نکات تشخیصی: CT/MRI برای تعیین محل؛ گاهی منشاء از عفونت‌های شکمی–ادراری است.

• اهمیت بالینی: با آنتی‌بیوتیک و درناژ هدایت‌شونده با تصویر درمان می‌شود؛ اگر به اپیدورال راه پیدا کند، اورژانس می‌شود.

۲.۵) عفونت‌های بعد از جراحی یا تزریق (Post-operative / Iatrogenic)

• کِی رخ می‌دهد؟ پس از عمل‌های ستون فقرات، تزریق‌های اپیدورال یا بی‌حسی اسپاینال.

• علائم: درد ماندگار یا تشدیدشونده بعد از یک «فاصله بی‌علامت»، قرمزی/ترشح از زخم، تب.

• اهمیت بالینی: به‌خاطر وجود پیچ و پلاک ممکن است بیوفیلم باکتریایی شکل بگیرد؛ انتخاب آنتی‌بیوتیک و طول درمان ویژه است و گاهی برداشتن ابزار لازم می‌شود.

۲.۶) عفونت‌های «غیرپایوژن» یا خاص

• سل ستون فقرات (بیماری پات): درگیری تدریجی، اغلب در ناحیه صدری، با تخریب مهره و کیفوز؛ تب و عرق شبانه ممکن است. درمان طولانی‌مدت ضدسل لازم دارد و گاهی جراحی برای اصلاح بدشکلی.

• بروسلوز (تب مالت): در مناطق اندمیک شایع‌تر؛ کمردرد با تب‌های موج‌دار و تعریق؛ تست‌های سرولوژیک کمک‌کننده؛ درمان ترکیبی آنتی‌بیوتیکی طولانی.

• قارچی (Candida, Aspergillus و…): معمولاً در افراد با نقص ایمنی/مصرف طولانی کورتون؛ سیر کند ولی مقاوم؛ نیازمند درمان ضدقارچ طولانی و پیگیری دقیق.

جمع‌بندی کاربردی این بخش

• اگر درد کمر/گردن + تب دارید و درد رو به تشدید است، به‌ویژه اگر دیابت، نقص ایمنی، اعتیاد تزریقی یا جراحی اخیر داشته‌اید، باید احتمال عفونت را جدی گرفت.

• ظهور علائم عصبی (ضعف پا/بی‌اختیاری ادرار–مدفوع) کنار تب و درد → به نفع آبسه اپیدورال و یک وضعیت اورژانسی است.

• فرق گذاشتن بین انواع، مسیر درمان را تعیین می‌کند: از آنتی‌بیوتیک طولانی تا درناژ یا جراحی فوری و نیز انتخاب تصویربرداری مناسب (MRI با/بی‌کنتراست، CT برای برنامه‌ریزی درناژ).

 

۳) علت‌ها و عوامل خطر عفونت ستون فقرات

عفونت ستون فقرات معمولاً به دنبال ورود میکروب‌ها به مهره‌ها، دیسک یا فضای اطراف نخاع ایجاد می‌شود. این میکروب‌ها می‌توانند از راه خون، بعد از یک عمل جراحی یا حتی از بافت‌های مجاور به ستون فقرات برسند. دانستن علت و عوامل خطر بسیار مهم است، چون هم در پیشگیری و هم در درمان تأثیر مستقیم دارد.

۳.۱) علل شایع باکتریایی

• استافیلوکوک اورئوس (Staphylococcus aureus): شایع‌ترین عامل عفونت ستون فقرات، به‌خصوص در بیماران بستری یا بعد از جراحی.

• باکتری‌های گرم منفی مثل اشرشیاکلی (E. coli): بیشتر در افرادی با عفونت‌های دستگاه ادراری یا گوارشی دیده می‌شود.

• استرپتوکوک‌ها: می‌توانند از عفونت‌های گلو یا دندان به خون راه پیدا کنند.

۳.۲) عوامل خاص و کمتر شایع

• سل ستون فقرات (بیماری پات): در کشورهای در حال توسعه هنوز یکی از علل مهم کمردرد مزمن و تخریب مهره‌هاست.

• بروسلوز (تب مالت): در مناطقی که لبنیات غیرپاستوریزه مصرف می‌شود، عامل شناخته‌شده‌ای است و بیشتر مهره‌های کمری را درگیر می‌کند.

• عفونت قارچی (Candida, Aspergillus): معمولاً در افراد با نقص ایمنی، بیماران سرطانی یا کسانی که داروهای سرکوب‌کننده ایمنی دریافت می‌کنند.

۳.۳) عوامل ایجادکننده پس از اقدامات پزشکی

• جراحی ستون فقرات: هرگونه عمل جراحی به‌خصوص در حضور پروتز یا پیچ و پلاک می‌تواند زمینه‌ساز عفونت شود.

• تزریق اپیدورال یا بی‌حسی نخاعی: اگر شرایط استریل کامل رعایت نشود، باکتری‌ها وارد فضای نخاعی می‌شوند.

۳.۴) بیماری‌های زمینه‌ای و شرایط خطرساز

• دیابت: قند خون بالا محیط مناسبی برای رشد میکروب‌ها فراهم می‌کند.

• ضعف سیستم ایمنی: بیماران HIV مثبت، افراد تحت شیمی‌درمانی یا کسانی که داروهای کورتونی و سرکوب‌کننده ایمنی مصرف می‌کنند.

• اعتیاد تزریقی: سوزن‌های آلوده باعث ورود مستقیم میکروب به جریان خون می‌شوند.

• عفونت‌های دیگر بدن: مثل عفونت ادراری، ریوی یا پوستی که می‌توانند از راه خون به ستون فقرات منتقل شوند.

۳.۵) مسیرهای ورود میکروب به ستون فقرات

1. از راه خون (شایع‌ترین): میکروب از اندامی دیگر وارد جریان خون شده و به مهره‌ها می‌رسد.

2. مستقیم: در اثر جراحی یا تزریق آلوده.

3. از بافت‌های اطراف: مثل آبسه کلیه یا روده که می‌تواند به مهره‌های مجاور گسترش یابد.

جمع‌بندی کاربردی:
هر کسی ممکن است به عفونت ستون فقرات مبتلا شود، اما افراد با بیماری‌های زمینه‌ای، جراحی یا تزریق اخیر، و کسانی که سیستم ایمنی ضعیف دارند، بیشتر در معرض خطر هستند. شناسایی به‌موقع این عوامل می‌تواند جلوی بسیاری از عوارض خطرناک را بگیرد.

 

 

۴) علائم عفونت ستون فقرات

علائم عفونت ستون فقرات همیشه واضح و مشخص نیستند و همین موضوع باعث می‌شود بسیاری از بیماران دیر به پزشک مراجعه کنند. در حالی‌که هرچه تشخیص زودتر باشد، احتمال درمان کامل و جلوگیری از عوارض جدی بیشتر خواهد بود. نکته مهم این است که علائم اولیه خیلی وقت‌ها با یک کمردرد ساده یا خستگی روزمره اشتباه گرفته می‌شوند. در ادامه شایع‌ترین نشانه‌ها و علائم هشداردهنده را بررسی می‌کنیم.

۴.۱) درد مداوم و غیرمعمول در کمر یا گردن

• درد شدید و پیشرونده که با استراحت هم کاهش پیدا نمی‌کند.

• معمولاً در یک نقطه خاص متمرکز است، نه به‌صورت منتشر.

• می‌تواند شب‌ها بدتر شود و خواب فرد را مختل کند.

۴.۲) تب و علائم عمومی عفونت

• تب، لرز، عرق شبانه یا احساس خستگی و بی‌حالی.

• این علائم ممکن است خفیف باشند و به‌همین دلیل نادیده گرفته شوند.

۴.۳) علائم عصبی و حرکتی

• ضعف یا بی‌حسی در دست‌ها یا پاها.

• مورمور یا گزگز اندام‌ها.

• مشکلات تعادلی یا سختی در راه رفتن.

• در موارد شدیدتر: بی‌اختیاری ادرار یا مدفوع که یک اورژانس محسوب می‌شود.

۴.۴) سفتی و محدودیت حرکتی

• اسپاسم و گرفتگی عضلات اطراف ستون فقرات.

• محدودیت در خم شدن یا چرخش بدن به دلیل درد و التهاب.

۴.۵) علائم اختصاصی در کودکان و سالمندان

• در کودکان: بی‌اشتهایی، بی‌قراری یا امتناع از راه رفتن.

• در سالمندان: گاهی تب یا علائم عمومی واضح نیست و تنها نشانه، درد مداوم و غیرقابل توضیح است.

چک‌لیست هشدار سریع

اگر هر یک از موارد زیر را تجربه کردید، باید سریعاً به پزشک مراجعه کنید:

• کمردرد شدید و پیشرونده همراه با تب یا لرز.

• درد کمر به همراه ضعف یا بی‌حسی پاها.

• مشکلات ناگهانی در کنترل ادرار یا مدفوع.

• درد غیرعادی بعد از جراحی یا تزریق در ستون فقرات.

جمع‌بندی:
وجود همزمان درد مداوم + تب یا علائم عصبی، یکی از قوی‌ترین نشانه‌های عفونت ستون فقرات است و نباید به هیچ‌وجه نادیده گرفته شود. برای مشاهده ی انواع کمر درد وارد لینک شوید.

 

۶) درمان عفونت ستون فقرات — از مراقبت‌های خانگی تا درمان‌های تخصصی

عفونت ستون فقرات یک بیماری ساده نیست که با چند مسکن یا استراحت برطرف شود. این عفونت اگر به‌موقع و درست درمان نشود، می‌تواند به سرعت پیشرفت کند و حتی منجر به آسیب دائمی نخاع و اعصاب شود. بنابراین درمان باید چند لایه و ترکیبی باشد: از مراقبت‌های حمایتی در خانه گرفته تا درمان‌های دارویی تخصصی و در موارد شدید، جراحی. در ادامه تمام این روش‌ها را مرحله به مرحله بررسی می‌کنیم.

۶.۱) مراقبت‌ها و روش‌های خانگی (کمکی، نه جایگزین درمان پزشکی)

بسیاری از بیماران به دنبال راهی هستند که در کنار درمان اصلی، در خانه هم بتوانند علائم خود را کنترل کنند. البته باید تأکید کرد که این اقدامات کمکی هستند و به هیچ وجه جایگزین درمان دارویی یا جراحی نمی‌شوند.

• استراحت نسبی: استراحت مطلق طولانی‌مدت توصیه نمی‌شود چون باعث ضعف عضلات می‌گردد. بهتر است بیمار در مراحل حاد چند روز استراحت کند و سپس تحت نظر پزشک به تدریج فعالیت‌های سبک انجام دهد.

• ابزارهای کمک‌درمانی در کنار درمان پزشکی

  درمان عفونت ستون فقرات همیشه باید تحت نظر پزشک و بر اساس دارو یا جراحی انجام شود. با این حال، در دوره نقاهت و برای کاهش دردهای مزمن و گرفتگی‌های عضلانی، استفاده از تجهیزات کمک‌درمانی نوین می‌تواند نقش مهمی داشته باشد.

  کمربند پلاتینر
  این کمربند با فناوری UIC (اولتراسوند، اینفرارد و کلاک پالس) طراحی شده است. به کمک این سه تکنولوژی، هم گردش خون در عضلات و بافت‌های اطراف ستون فقرات بهبود پیدا می‌کند، هم اسپاسم و التهاب کاهش می‌یابد. استفاده از کمربند پلاتینر در کنار درمان اصلی می‌تواند به بیمار کمک کند سریع‌تر به فعالیت‌های روزانه برگردد و کیفیت زندگی بهتری داشته باشد.

  زانوبند زاپیامکس
  برای بیمارانی که علاوه بر ستون فقرات، مشکلاتی مثل درد یا التهاب در ناحیه زانو دارند، زانوبند زاپیامکس گزینه‌ای ایده‌آل است. این زانوبند نیز از تکنولوژی UIC بهره می‌برد و به کاهش درد، التهاب و خشکی مفصل کمک می‌کند.

   نکته مهم: این محصولات جایگزین درمان‌های دارویی یا جراحی نیستند، بلکه به‌عنوان مکمل درمان در کاهش درد و بهبود عملکرد عضلات و مفاصل توصیه می‌شوند.

• مدیریت درد در خانه:

  • استفاده از کمپرس گرم برای کاهش اسپاسم عضلات (فقط اگر پزشک اجازه دهد).

  • مصرف داروهای مسکن ساده مثل استامینوفن یا ایبوپروفن فقط به صورت موقت و با تجویز پزشک.

• تغذیه مناسب: رژیم غذایی سرشار از پروتئین، ویتامین C و D، و مواد معدنی مثل روی و کلسیم برای تقویت سیستم ایمنی و ترمیم بافت‌ها ضروری است.

• آبرسانی کافی: نوشیدن آب کافی به دفع سموم بدن و عملکرد بهتر داروها کمک می‌کند.

• کنترل بیماری‌های زمینه‌ای: مثلاً در بیماران دیابتی، کنترل دقیق قند خون باعث کاهش خطر گسترش عفونت می‌شود.

۶.۲) درمان دارویی (پایه اصلی درمان)

در بیشتر موارد، درمان عفونت ستون فقرات با دارو آغاز می‌شود و باید تحت نظر پزشک ادامه پیدا کند:

• آنتی‌بیوتیک‌ها

  • معمولاً درمان داخل وریدی (IV) به مدت ۶ تا ۱۲ هفته لازم است.

  • انتخاب نوع آنتی‌بیوتیک بستگی به نتایج کِشت خون یا نمونه‌برداری دارد.

  • در صورت عفونت باکتری‌های شایع (مثل استافیلوکوک اورئوس)، داروهایی مثل وانکومایسین یا سفالوسپورین‌ها تجویز می‌شوند.

  • اگر سل یا بروسلوز عامل بیماری باشد، درمان‌های اختصاصی و طولانی‌مدت لازم است (مثلاً رژیم ضدسل چند دارویی به مدت ۹–۱۲ ماه).

• داروهای ضد قارچ

  • برای عفونت‌های ناشی از کاندیدا یا آسپرژیلوس، داروهایی مثل آمفوتریسین B یا فلوکونازول استفاده می‌شود.

  • دوره درمان ممکن است چند ماه تا یک سال طول بکشد.

• مسکن‌ها و داروهای ضد التهاب

  • برای کنترل درد، داروهایی مثل NSAIDs (ایبوپروفن، دیکلوفناک) یا در موارد شدیدتر داروهای قوی‌تر تجویز می‌شوند.

  • گاهی شل‌کننده‌های عضلانی برای کاهش اسپاسم توصیه می‌شوند.

• داروهای حمایتی

  • مکمل‌های ویتامین D، کلسیم و روی برای کمک به ترمیم بافت‌های استخوانی.

  • داروهای تقویتی سیستم ایمنی در بیماران خاص.

۶.۳) روش‌های غیرخانگی و حمایتی (تحت نظر پزشک یا فیزیوتراپیست)

بعد از کنترل نسبی عفونت و کاهش درد، بیمار باید وارد مرحله توان‌بخشی شود تا از عوارض طولانی‌مدت جلوگیری شود:

• فیزیوتراپی: شامل تمرینات ملایم کششی و تقویتی برای بازگشت تدریجی قدرت و انعطاف‌پذیری عضلات کمر.

• آب‌درمانی: در بعضی بیماران به کاهش فشار بر ستون فقرات کمک می‌کند.

• استفاده از بریس‌های تخصصی: در بیمارانی که دچار ناپایداری مهره‌ها شده‌اند.

• کنترل مداوم آزمایش‌ها و تصویربرداری: پزشک معمولاً هر چند هفته یک‌بار CRP و ESR را بررسی می‌کند و در صورت نیاز MRI تکرار می‌شود تا مطمئن شود عفونت کنترل شده است.

۶.۴) درمان‌های پزشکی و جراحی (در موارد پیشرفته یا اورژانسی)

گاهی تنها درمان دارویی کافی نیست و نیاز به مداخلات جدی‌تر وجود دارد:

• درناژ (تخلیه آبسه): اگر آبسه اپیدورال یا پارااسپاین وجود داشته باشد و به نخاع فشار بیاورد، باید سریعاً با جراحی یا تحت هدایت تصویر تخلیه شود.

• جراحی باز:

  • در مواردی که مهره‌ها تخریب شده‌اند یا بی‌ثباتی شدید وجود دارد.

  • اگر فشار بر نخاع باعث علائم عصبی شدید (فلج، بی‌اختیاری) شده باشد.

  • برای برداشتن بافت نکروزه و آلوده و گاهی تثبیت ستون با پیچ و پلاک.

• درمان اختصاصی برای بیماری‌های خاص:

  • در سل ستون فقرات: درمان طولانی‌مدت دارویی و گاهی جراحی اصلاحی.

  • در بروسلوز: ترکیب آنتی‌بیوتیک‌ها برای چند ماه.

• مراقبت بیمارستانی:

  • بستری طولانی‌مدت برای دریافت آنتی‌بیوتیک وریدی.

  • پایش دقیق وضعیت عصبی و عمومی بیمار.

 جمع‌بندی

• درمان عفونت ستون فقرات یک مسیر چندمرحله‌ای است: حمایت در خانه → داروهای هدفمند → توان‌بخشی → مداخلات جراحی در صورت نیاز.

• مراقبت‌های خانگی مثل استراحت نسبی، تغذیه و کنترل بیماری‌های زمینه‌ای مهم هستند اما هرگز جایگزین داروی تخصصی نمی‌شوند.

• آنتی‌بیوتیک یا داروی ضدقارچ، سنگ بنای اصلی درمان است و معمولاً طولانی‌مدت و وریدی انجام می‌شود.

• در صورت وجود آبسه یا علائم عصبی اورژانسی، جراحی و تخلیه فوری تنها راه نجات بیمار است.

 

 

راه‌های پیشگیری از عفونت ستون فقرات

عفونت ستون فقرات همیشه قابل پیشگیری نیست، اما بسیاری از موارد آن با رعایت اصول بهداشتی، درمان به‌موقع عفونت‌های دیگر بدن و مدیریت بیماری‌های زمینه‌ای قابل کنترل هستند. پیشگیری در این بیماری اهمیت زیادی دارد، چون درمان آن طولانی‌مدت، پرهزینه و گاهی همراه با عوارض جدی است. در ادامه مهم‌ترین راهکارهای پیشگیری را بررسی می‌کنیم:

۸.۱) مراقبت از سلامت عمومی و تقویت سیستم ایمنی

• تغذیه سالم: مصرف پروتئین کافی، میوه‌ها و سبزیجات تازه، ویتامین‌های C و D، و مواد معدنی مثل روی و کلسیم برای تقویت بدن.

• ورزش منظم و سبک: فعالیت‌های بدنی ملایم مثل پیاده‌روی و حرکات کششی، گردش خون و عملکرد سیستم ایمنی را بهبود می‌بخشد.

• خواب کافی و مدیریت استرس: خواب ناکافی و استرس طولانی‌مدت سیستم ایمنی را ضعیف می‌کند.

• ترک سیگار و الکل: این عوامل ترمیم بافت‌ها را مختل کرده و خطر ابتلا به عفونت‌ها را بالا می‌برند.

۸.۲) کنترل بیماری‌های زمینه‌ای

• دیابت: کنترل دقیق قند خون باعث کاهش احتمال رشد باکتری‌ها در بدن می‌شود.

• بیماری‌های نقص ایمنی (HIV، مصرف کورتون یا داروهای سرکوب‌کننده ایمنی): بیماران باید تحت نظر پزشک باشند و واکسیناسیون‌های ضروری را انجام دهند.

• بیماری‌های مزمن کلیوی یا کبدی: این افراد بیشتر در معرض عفونت هستند و نیاز به مراقبت دقیق‌تر دارند.

۸.۳) رعایت اصول بهداشتی در اقدامات پزشکی

• جراحی ستون فقرات: باید در شرایط کاملاً استریل و توسط تیم متخصص انجام شود.

• تزریق اپیدورال یا بی‌حسی نخاعی: استفاده از تجهیزات استریل و یک‌بار مصرف برای جلوگیری از انتقال میکروب‌ها.

• مراقبت از زخم‌های جراحی: شست‌وشو و پانسمان صحیح طبق توصیه پزشک برای جلوگیری از آلودگی.

۸.۴) پیشگیری از گسترش عفونت‌های دیگر بدن

• درمان به‌موقع عفونت‌های ادراری، پوستی، دندانی یا ریوی پیش از آنکه به خون و سپس به ستون فقرات منتقل شوند.

• پیگیری و درمان سریع هرگونه تب یا عفونت ناشناخته در بدن.

۸.۵) اجتناب از رفتارهای پرخطر

• اعتیاد تزریقی: استفاده از سوزن مشترک یا آلوده یکی از مهم‌ترین راه‌های انتقال عفونت به خون و سپس ستون فقرات است. ترک اعتیاد یا دست‌کم استفاده از تجهیزات استریل می‌تواند خطر را به‌طور قابل‌توجهی کاهش دهد.

• استفاده از لبنیات غیرپاستوریزه: مصرف لبنیات آلوده می‌تواند باعث بروسلوز (تب مالت) شود که یکی از علل عفونت ستون فقرات است.

۸.۶) واکسیناسیون و مراقبت‌های ویژه

• واکسیناسیون علیه برخی بیماری‌ها (مثل سل در مناطق اندمیک) می‌تواند به کاهش خطر کمک کند.

• بیماران پرخطر (دیابتی، نقص ایمنی، سالمندان) باید معاینات دوره‌ای و آزمایش‌های منظم داشته باشند تا مشکلات احتمالی زود تشخیص داده شوند.

 جمع‌بندی

پیشگیری از عفونت ستون فقرات بر سه اصل استوار است: تقویت سیستم ایمنی، کنترل بیماری‌های زمینه‌ای و رعایت اصول بهداشتی در اقدامات پزشکی. اگرچه همه موارد قابل پیشگیری نیستند، اما توجه به این نکات می‌تواند احتمال ابتلا را به حداقل برساند و جلوی بسیاری از عوارض خطرناک را بگیرد.